Instytut Pamięci Narodowej w Białymstoku

Celem projektu jest zainspirowanie młodych ludzi do odkrywania śladów ziemiaństwa we współczesnej Polsce. Według ustaleń polskich władz przetrwało 2737 dworów i pałaców, które zachowały się w różnym stanie. Świadectwem istnienia ośrodków dworskich i roli społecznej ziemian są także pozostałości parków, zabudowań folwarcznych lub fundowane przez dawnych właścicieli majątków remizy strażackie, zakłady przetwórstwa rolniczego, ośrodki zdrowia czy inne budynki użyteczności publicznej. Stanowią ślady ziemiaństwa w krajobrazie, ale przede wszystkim źródło wiedzy opartej na ciekawości dla pasjonatów historii. Te miejsca tętniły bowiem życiem, ziemiańskie dwory stanowiły punkt odniesienia dla miejscowej ludności, która czerpała z nich wzorce kulturowe, wiedzę i praktykę zawodową, inspirację do nauki, ale także pomagały w budowaniu poczucia godności narodowej i oporu wobec zaborców i okupantów. Przedwojenni mieszkańcy tych domów przetrwali nie tylko w nowej rzeczywistości komunistycznej Polski, czy na emigracji, ale przede wszystkim w pamięci lokalnej społeczności.

Proponujemy przygodę odkrywania tajemnic, badania przeszłości, szukania śladów ziemiaństwa w krajobrazie, kulturze i przestrzeni. Każde muzeum, biblioteka, dom kultury, ale także kościół czy cmentarz mogą posłużyć jako drogowskaz do poznania prawdy o roli i znaczeniu ziemiaństwa w małych ojczyznach uczniów i ich opiekunów.

Zadaniem uczestników jest wykonanie pracy pisemnej lub multimedialnej zgodnej z tematem konkursu. Oceniane jest twórcze podejście do tematu, zgodność z faktami oraz samodzielna analiza materiałów historycznych. Element niezbędny stanowi oparcie pracy na źródłach, takich jak wspomnienia, dokumenty czy fotografie.

Zwycięzcy etapu wojewódzkiego wezmą udział w ogólnopolskim finale konkursu, który planowany jest 29 maja 2026 r. w Krakowie.

Zgłoszenia szkół do udziału w konkursie są przyjmowane do 2 marca 2026 r. Należy je przesłać do ogólnopolskiego koordynatora projektu dr. Pawła Mazura z Oddziału IPN w Krakowie, e-mail: pawel.mazur@ipn.gov.pl.

Więcej szczegółów znajduje się w regulaminie.