104. rocznica bitwy o Białystok – 22 sierpnia 2024

22 sierpnia 1920 r. doszło do pełnej dramatycznych epizodów bitwy o Białystok, która jak się później okazało stała się jednym z najbardziej spektakularnych zwycięstw polskich legionistów w dwuletniej wojnie z bolszewikami. W historiografii regionu określa się ją mianem największej bitwy w dziejach miasta.

22.08.2024

Siłami jednej brygady polskiej piechoty (I Brygady Legionów) rozbito cofające się na wschód związki taktyczne 16. Armii bolszewickiej Nikołaja Sołłohuba. Przeciwnik stracił blisko 800 zabitych i rannych, ponad 8200 jeńców oraz masę uzbrojenia i wyposażenia. Kilkugodzinne zmagania o Białystok charakteryzowały się ogromną determinacją uczestników walk, dramatycznym przebiegiem odosobnionych starć ulicznych, rozmachem prowadzonych działań oraz zmienną sytuacją na polu walki. Szybkie zdobycie miasta przez oddziały polskie okazało się jedynie preludium do bitwy rozgrywanej w pierwszej fazie na jego przedpolu, w drugiej zaś w samym centrum miasta. W wielkim chaosie bojowym, z niespotykaną zaciętością walczono niemal o każdą ulicę. O wyniku potyczek przemieszanych ze sobą oddziałów polskich i bolszewickich decydowały głównie brawurowa walka wręcz oraz element zaskoczenia. Intensywność prowadzonych działań rosła z godziny na godzinę, osiągając krytyczne apogeum w popołudniowych i wieczornych walkach. Inicjatywa operacyjna przechodziła wielokrotnie z rąk do rąk. Ostatecznie przejęła ją polska brygada, której dowództwo potrafiło, dosłownie w ostatniej chwili, przegrupować własne pododdziały do zadania rozstrzygającego ciosu. Było nim kontruderzenie z przedmieścia Skorupy, które rozbiło zupełnie zdemoralizowane przebiegiem dotychczasowych walk oddziały wroga.

Opracowanie: Marek Gajewski – st. specjalista / Oddziałowe Biuro Edukacji Narodowej

do góry