Instytut Pamięci Narodowej w Białymstoku

Wśród uczestników uroczystości znaleźli się: rodzina śp. Marii Nazaruk – wnuczka Halina Łukaszuk, doradca w kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Jan Józef Kasprzyk, który odczytał list od Prezydenta RP Karola Nawrockiego. Wśród gości byli również: zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr Mateusz Szpytma, dyrektor Biura Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr Marek Jedynak, dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku dr hab. Krzysztof Sychowicz. W uroczystości udział wzięli także harcerze z Hufca Bielsk Podlaski z 15 Wielopoziomowej Drużyny Harcerskiej z Brańska z druhną przewodnik Lucyną Oleksiewicz.

Uroczystości towarzyszyła asysta wojskowa 18. Białostockiego Pułku Rozpoznawczego.

W swoim przemówieniu zastępca prezesa IPN dr Mateusz Szpytma nawiązał do słów jednego z Ojców Niepodległości: „Jak powiedział Wincenty Witos: »Tyle Ojczyzny, ile ziemi«. Maria Nazaruk i ci wszyscy, którzy sprzeciwiali się kolektywizacji, bronili nie tylko swoich gospodarstw, nie tylko dorobku swoich pokoleń, ale bronili Polski. My dzisiaj dziękujemy Marii Nazaruk, dziękujemy wszystkim odważnym kobietom, wszystkim odważnym osobom, które stanęły wówczas naprzeciwko tej wielkiej machinie zła, przeciwko komunizmowi.”

***

Maria Nazaruk urodziła się 25 marca 1908 r. W styczniu 1950 r. została aresztowana przez funkcjonariuszy Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Bielsku Podlaski, gdzie była brutalnie przesłuchiwana i torturowana. Zmarła w areszcie 30 stycznia 1950 r., a jej zwłoki zostały potajemnie pochowane przez funkcjonariuszy komunistycznego państwa. Powodem zatrzymania Marii Nazaruk był jej niezłomny sprzeciw wobec wprowadzania przez komunistów reformy rolnej. Maria Nazaruk nie była funkcjonariuszem Wojska Polskiego, nie walczyła z bronią w ręku, ale jej postawa pełna patriotyzmu i sprzeciwu wobec siłą narzuconej władzy komunistycznej i jej porządkowi, a co za tym idzie zmianie tradycyjnego gospodarowania na wsi, wystarczyły, by uznać ją za wroga państwa komunistycznego. Lata 1948–1956 to najdramatyczniejszy okres w powojennej historii polskiej wsi. Prowadzona wówczas kolektywizacja rolnictwa miała upodobnić polską wieś do sowieckiej, co budziło opór większości wiejskiej społeczności. Maria Nazaruk była jedną z tych osób, wykazała się żołnierską odwagą i siłą, by protestować przeciw antypolskiemu przedsięwzięciu, za co została zamęczona w areszcie PUBP w Bielsku Podlaskim.

Szczątki Śp. Marii Nazaruk odnalezione zostały w listopadzie 2022 r. na cmentarzu parafialnym w Bielsku Podlaskim przez Instytut Pamięci Narodowej.