Prawda za cenę męki i śmierci – wspomnienie 40. rocznicy pogrzebu błogosławionego księdza Jerzego Popiełuszki - Aktualności Instytut Pamięci Narodowej

„Powiedziałeś nam, że prawda jest warta życia” te hasło można było przeczytać na jednym z transparentów umieszczonych na kościelnym ogrodzeniu podczas pogrzebu księdza Jerzego Popiełuszki – męczennika, który głosząc prawdę naraził się dyktaturze komunistycznej za co został brutalnie zgładzony w październiku 1984 r.

Transparent umieszczony na ogrodzeniu kościoła pw. św. Stanisława Kostki podczas pogrzebu księdza Jerzego Popiełuszki, Warszawa, dn. 3 XI 1984 r. Źródło: Oddziałowe Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku, kolekcja Czesława Butkiewicza, sygnatura archiwalna: IPN Bi 699/16, s. 15.

Niezliczone tłumy żegnają męczennika i bohatera – manifestacja wolności

Pogrzeb kapelana „Solidarności” odbył się 3 listopada 1984 r. przy kościele pw. św. Stanisława Kostki na warszawskim Żoliborzu, czyli w tej samej parafii, w której zamordowany ksiądz pełnił posługę duszpasterską i co miesiąc celebrował Msze Święte za Ojczyznę. Apostoł Jan w swojej Ewangelii zapisał słowa, które Jezus skierował do Żydów: „Poznacie prawdę, a prawda was wyzwoli” (J, 8, 32). Prawda była tematem przewodnim wielu z kazań księdza Jerzego Popiełuszki. Można więc stwierdzić, że zaprezentowane przez nas zdjęcia przedstawiają ludzi, którzy doświadczyli prawdy potwierdzonej męczeńską śmiercią ks. Jerzego Popiełuszki za ojczyznę, wiarę oraz wolność człowieka. Przez chwilę osoby te mogły poczuć się same wyzwolone, bez jarzma komunistycznej codzienności.

W ostatnim pożegnaniu księdza Jerzego Popiełuszki uczestniczyły tłumy Polaków. Szacuje się, że w nabożeństwie pogrzebowym mogło uczestniczyć nawet do miliona żałobników. Tym samym był to jeden z najliczniejszych pogrzebów w historii Polski. Rzesza osób opanowała całą dzielnicę Żoliborz, a ludzie wchodzili nawet na dachy budynków znajdujących się w pobliżu świątyni.

Poniżej prezentowane zdjęcia oddają nastrój tych chwil, ogromne zaangażowanie społeczeństwa przeciwko komunistycznej dyktaturze. Hasła transparentów dodawały ludziom nadziei i otuchy. Kadry te pokazują obraz niezłomnego społeczeństwa, które mimo trudności życia codziennego, wrogiej propagandy i bestialskich metod aparatu bezpieczeństwa publicznego nie bało się uczestniczyć w ostatniej drodze księdza Jerzego Popiełuszki. Jego męstwo zrodziło czyny godne pochwały, my zaś możemy oglądać z szacunkiem zapis tych chwil.

Fotografia osób zgromadzonych na pogrzebie księdza Jerzego Popiełuszki w Warszawie, 3 XI 1984 r. Źródło: Oddziałowe Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku, kolekcja Jana Beszty-Borowskiego, sygnatura archiwalna: IPN Bi 625/41, s. 151.

Tymczasowy ołtarz przy którym odprawiona została Msza Święta pogrzebowa księdza Jerzego Popiełuszki, 3 XI 1984 r. Źródło: Oddziałowe Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku, kolekcja Jana Beszty-Borowskiego, sygnatura archiwalna: IPN Bi 625/41, s. 148.

Pogrzeb księdza Jerzego Popiełuszki, 3 XI 1984 r. Źródło: Oddziałowe Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku, kolekcja: Jan Beszta-Borowski, sygnatura archiwalna: IPN Bi 625/36, (fotografia nr 98 ze strony 97).

Pogrzeb księdza Jerzego Popiełuszki, 3 XI 1984 r. Źródło: Oddziałowe Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku, kolekcja: Jan Beszta-Borowski, sygnatura archiwalna: IPN Bi 625/3.

Pogrzeb księdza Jerzego Popiełuszki, 3 XI 1984 r. Źródło: Oddziałowe Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku, kolekcja: Jan Beszta-Borowski, sygnatura archiwalna: IPN Bi 625/41.

Pogrzeb księdza Jerzego Popiełuszki, 3 XI 1984 r. Źródło: Oddziałowe Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku, kolekcja: Jan Beszta-Borowski, sygnatura archiwalna: IPN Bi 625/37.

Pogrzeb księdza Jerzego Popiełuszki, 3 XI 1984 r. Źródło: Oddziałowe Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku, kolekcja: Jan Beszta-Borowski, sygnatura archiwalna: IPN Bi 625/42.

Zdjęcia, które wstrząsnęły papieżem

Mimo, że głównym tematem listopadowego „Paris Match” w 1984 r. było życie osobiste aktora i producenta filmowego Alaina Delona, to w treść gazety włączono informacje o zamordowanym polskim duchownym. Francuscy czytelnicy mogli obejrzeć zdjęcia zmasakrowanego ciała księdza Jerzego Popiełuszki. Do zatrzymania wzroku i zainteresowania się tym fragmentem gazety zachęcał krzykliwy tytuł: La photo terrible que l’on cache au Pape (Straszne zdjęcia skrywane przed Papieżem). Dobrze atmosferę panującą w trakcie pogrzebu oddał francuski dziennikarz Robert Serrou, który w tym numerze opublikował artykuł zatytułowany: Son tombeau est devenu un petit coin de Pologne libre (Jego grób stał się małym zakątkiem wolnej Polski).

Zob. R. Serrou, Son tombeau est devenu un petit coin de Pologne libre, „Paris Match”, listopad 1984 r., s. 64–65.

Pologne: La photo terrible que l’on cache au Pape, „Paris Match”, listopad 1984 r., s. 58–63. Źródło: Oddziałowe Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku, zbiór Janusza Skowrońskiego, sygnatura archiwalna: IPN Bi 397/3, s. 10–12, 16.

„Ażeby z tej śmierci wyrosło dobro”

Proboszcz parafii św. Stanisława Kostki w Warszawie – ks. Teofil Bogucki – podczas pierwszej Mszy Świętej za Ojczyznę po morderstwie księdza Jerzego Popiełuszki skierował do wiernych apel: „Ażeby z tej śmierci wyrosło dobro”. Od momentu złożenia doczesnych szczątków niezłomnego kapłana przy kościele na warszawskim Żoliborzu, miejsce to stało się celem pielgrzymek. Do dziś odwiedziło je 23 miliony wiernych. Przyłączmy się do tych osób, którzy dbają o pamięć naszego bohatera poprzez zainteresowanie się materiałami archiwalnymi udostępnianymi przez Oddziałowe Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku. Dla jednych z nas będzie to podróż do wspomnień, dla drugich poznanie ważnej części historii naszego kraju.

Osoby zainteresowane skorzystaniem z naszego zasobu archiwalnego zachęcamy do zapoznania się z rodzajami wniosków o udostępnienie akt na stronie: https://ipn.gov.pl/pl/archiw/udostepnianie/rodzaje-realizowanych-w/

Prezentowane Państwu materiały archiwalne zostały przekazane do białostockiego Oddziałowego Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej między innymi w ramach akcji „Archiwum Pełne Pamięci” (https://archiwumpamieci.pl/). Zapraszamy do wzięcia udziału w tym projekcie. Razem możemy ocalić od zapomnienia ważne historie.

Apel ks. Teofila Boguckiego do wiernych po śmierci księdza Jerzego Popiełuszki, Warszawa 25 XI 1984 r. Źródło: Oddziałowe Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku, kolekcja Czesława Butkiewicza, sygnatura archiwalna: IPN Bi 699/16, s. 25.

Kolaż zdjęć z ceremonii pogrzebowej księdza Jerzego Popiełuszki z 3 XI 1984 r. Źródło: Oddziałowe Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku, kolekcja Romualda Rozwodowskiego, sygnatura archiwalna: IPN Bi 534/1, s. 72.

Kolaż zdjęć z związanych ze śmiercią, pogrzebem i upamiętnieniem księdza Jerzego Popiełuszki, Białystok, Warszawa, Suchowola, 2–4 XI 1984 r. Źródło: Oddziałowe Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku, kolekcja Romualda Rozwodowskiego, sygnatura archiwalna: IPN Bi 534/1, s. 73.

Widok na wschodnią zewnętrzną część kościoła św. Stanisława Kostki w Warszawie, zdjęcie zrobione od obecnej ulicy Alojzego Felińskiego, prawdopodobnie 3 XI 1984 r. Źródło: Oddziałowe Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku, kolekcja Romualda Rozwodowskiego, sygnatura archiwalna: IPN Bi 534/1, s. 64.

Papież Jan Paweł II modli się przy grobie księdza Jerzego Popiełuszki, 14 VI 1987 r., Źródło: Oddziałowe Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku, kolekcja: Jan Beszta-Borowski, sygnatura archiwalna: IPN Bi 625/38.

Opracowanie tekstu: Jakub Grodzki (Oddziałowe Archiwum IPN w Białymstoku/ Oddziałowe Biuro Administracyjno-Gospodarcze IPN w Białymstoku)

Wybór zdjęć: Justyna Grochocka (Oddziałowe Archiwum IPN w Białymstoku), Jakub Grodzki (Oddziałowe Archiwum IPN w Białymstoku/ Oddziałowe Biuro Administracyjno-Gospodarcze IPN w Białymstoku)

Instytut Pamięci Narodowej w Białymstoku

Wybierz stronę oddziału

Wybierz stronę oddziału

Panel ułatwień

Prawda za cenę męki i śmierci – wspomnienie 40. rocznicy pogrzebu błogosławionego księdza Jerzego Popiełuszki

Na skróty

Publikacje

Konferencje naukowe

Wnioski i formularze

Komunikaty i ogłoszenia

Tagi

Pozostańmy w kontakcie

Instytut Pamięci Narodowej - Białystok

Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu