Instytut Pamięci Narodowej - Białystok

https://bialystok.ipn.gov.pl/pl1/aktualnosci/204882,Wybuch-powstania-w-bialostockiej-dzielnicy-zydowskiej-16-sierpnia-2024.html
03.03.2026, 00:16

Wybuch powstania w białostockiej dzielnicy żydowskiej – 16 sierpnia 2024

16 sierpnia 1943 r. w białostockiej dzielnicy żydowskiej wybuchło powstanie. W obliczu mającej nastąpić likwidacji getta, członkowie Antyfaszystowskiej Organizacji Bojowej na czele z Mordechajem Tenenbaumem i Danielem Moszkowiczem wzniecili powstanie. Było drugim co do wielkości po getcie warszawskim zbrojnym zrywem ludności żydowskiej przeciwko niemieckiemu okupantowi.

16.08.2024

Bojownicy w swoim planie zakładali, że w wyniku wznieconych walk w kilku punktach getta, odciągną uwagę Niemców, by wykonać wyłom w ogrodzeniu. Liczyli, że dzięki ucieczce, wolność i życie odzyska duża grupa Żydów skazanych na zagładę. Około 300 żydowskich bojowników było uzbrojonych w zaledwie 25 karabinów, około 100 pistoletów i butelki ze środkami zapalającymi. Niemcy, nauczeni doświadczeniem walkami w warszawskim getcie, do stłumienia zrywu rzucili trzy bataliony żandarmerii. Główne walki trwała zaledwie dobę. Do 20 sierpnia 1943 r. Niemcy zlikwidowali ostatnie ogniska oporu.

Z ponad 60 000 Żydów, którzy zamieszkiwali Białystok wojnę przeżyło zaledwie kilkuset. Większość zginęła w niemieckich obozach koncentracyjnych Treblinka II i Auschwitz-Birkenau.

W uroczystościach upamiętniających zryw sprzed 81 lat wziął udział dr Marek Jedynak, dyrektor Oddziału IPN w Białymstoku.