English version
Reportaż „Kubuś” audycja historyczna Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku i Polskiego Radia Białystok. Osiemdziesiąt lat temu w okupowanej przez Niemców Warszawie, wybuchło powstanie, które było największym podczas II wojny światowej zrywem niepodległościowym Polskiego Państwa Podziemnego. Przez 63 dni Polacy bohatersko walczyli o każdy skrawek miasta. Zginęło wówczas około 18 tys. żołnierzy Armii Krajowej i od 150 do 180 tys. cywilów, a miasto zrównano z ziemią. Przewaga sił niemieckich nad polskimi była znacząca. Powstańcy byli słabo zaopatrzeni w broń i amunicję. Dysponowali niewielkimi środkami przeciwpancernymi. Przeważająca liczba powstańców była uzbrojona wyłącznie w broń ręczną, a nawet tylko w granaty i butelki zapalające własnej produkcji. W tak trudnej sytuacji niedostatki w uzbrojeniu można było uzupełnić na trzy sposoby: zdobyć broń przeciwpancerną na przeciwniku (np. zdobyty 14 sierpnia niemiecki transporter opancerzony Sd.Kfz. 251/1 Ausf. D nazwany przez Powstańców „Jasiem”/„Szarym Wilkiem”), pozyskać broń ze zrzutów (np. brytyjskie granatniki PIAT czy sowieckie rusznice), bądź skonstruować własny pojazd pancerny. Tak właśnie powstał „Kubuś”. Pomysł na zbudowanie „Kubusia”, pojawił się w dowództwie Grupy Bojowej „Krybar”, walczącej na Powiślu. Było to nie lada wyzwanie, by w warunkach powstańczych zbudować pojazd pancerny w niecałe dwa tygodnie. Cel? Wesprzeć planowane ataki na zajęty przez Niemców Uniwersytet Warszawski. „Kubuś” to nie jest tylko wóz, to jest coś żywego, coś co brało udział w akcji, miało swojego dowódcę. On jest częścią pamięci o walce, która była i miała jakąś szansę. To była nasza duma, jak pokazywał się na Tamce, jak jechał, to ludzie otwierali okna, przyglądali się, wychodzili na ulicę, żeby go zobaczyć, dlatego, że to było coś nadzwyczajnego, że nasze Zgrupowanie posiadało taki zrobiony przez naszych rzemieślników wóz pancerny. - prof. Jerzy Witold Grzywacz ps. „Tapir” – łącznik kpt. Cypriana Odorkiewicza ps. „Krybar”. Czy „Kubuś” spełnił swoje zadanie? Dlaczego nadano mu taką nazwę? Co łączy go z Białymstokiem? Jakie były jego losy po zakończeniu walk o stolicę 1944 roku? Czy „Kubuś” to tylko wóz pancerny, czy może coś więcej? Posłuchaj reportażu i odkryj odpowiedzi na te pytania.