Instytut Pamięci Narodowej - Białystok

https://bialystok.ipn.gov.pl/pl1/aktualnosci/203306,Uroczyste-obchody-80-rocznicy-operacji-Ostra-Brama-Ceremonia-skladania-wiencow-n.html
28.02.2026, 21:56

Uroczyste obchody 80. rocznicy operacji „Ostra Brama”. Ceremonia składania wieńców na Cmentarzu na Rossie – 7 lipca 2024

Dzisiejsze uroczystości 80. rocznicy operacji „Ostra Brama”, poprzedziła Msza święta w kościele pw. św. Teresy, w intencji żołnierzy z Okręgów Wileńskiego i Nowogrodzkiego Armii Krajowej poległych podczas walk o Wilno. Główne uroczystości odbyły się na Cmentarzu na Rossie przy Mauzoleum Matki i Serca Syna, gdzie oddano hołd bohaterom.

07.07.2024

W swoim przemówieniu prezes Instytutu Pamięci Narodowej dr Karol Nawrocki powiedział:

Jeśli do lipca 1944 roku ktokolwiek mógł zostawiać Sowietom margines dobrej woli do Polski i Polaków, pomimo paktu Ribbentrop-Mołotow, a więc paktu Hitler-Stalin, pomimo 17 września 1939 roku i pomimo ludobójstwa katyńskiego, to już po operacji „Ostra Brama” i tak szlachetnym, bohaterskim boju Polaków o polskie Wilno, mógł te nadzieje porzucić, bo za ten piękny czyn patriotyzmu, Sowieci nagrodzili Polaków represjami, śmiercią i więzieniami.

Odczytał także list mjr. Bogusława Nizieńskiego – bohatera AK, syna Ziemi Wileńskiej, członka Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość, członka „Solidarności” w latach 80., sędziego Sądu Najwyższego po roku 1989.

Delegacja Instytutu Pamięci Narodowej złożyła również wieńce w kaplicy na cmentarzu na Rossie, upamiętniając tym samym powstańców styczniowych oraz przy grobie Sergiusza Kościałkowskiego ps. „Fakir”, żołnierza konspiracji niepodległościowej w czasach II wojny światowej.

Na zakończenie uroczystości otwarta została wystawa plenerowa „Przed Warszawą było Wilno. Okręg AK »Wiano« w walce z totalitaryzmami”, autorstwa Michała Ostapiuka, pracownika Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN w Białymstoku.

Wystawa „Przed Warszawą było Wilno. Okręg AK »Wiano« w walce z totalitaryzmami” prezentuje na 22 planszach niepodległościowy wysiłek wileńskiej konspiracji. Pierwsze organizacje podziemne powstały na Wileńszczyźnie pod koniec września 1939 r. Z biegiem czasu ich wysiłek niepodległościowy został skanalizowany w ramach Okręgu Wileńskiego ZWZ/AK (krypt. "Wiano"). Wileńscy konspiratorzy walczyli z Sowietami, Niemcami i szeregiem formacji kolaborujących z okupantami tej polskiej krainy. Wiosną 1944 r. pod kontrolą polskich oddziałów partyzanckich znalazły się duże połacie Wileńszczyzny, a największą akcją zbrojną Okręgu Wileńskiego AK była operacja „Ostra Brama” - nieudana próba odbicia z rąk niemieckich Wilna. Kapitulacja Niemiec nie zakończyła działalności niepodległościowej Okręgu Wileńskiego AK. Kontynuował on walkę z „czerwonym” okupantem do 1948 r., a ostatnie oddziały partyzanckie nawiązujące do jego tradycji walczyły jeszcze w 1952 r.