Nawigacja

Aktualności

Uroczystość odsłonięcia tablicy upamiętniającej bunt przeciwko kolektywizacji rolnictwa w Olendach w 1954 roku – 28 kwietnia 2024

Z okazji 70. rocznicy buntu przeciwko kolektywizacji rolnictwa w Olendach w 1954 roku, Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku, współorganizując uroczystość, odsłonił tablicę upamiętniającą wspomniane wydarzenia.

28 kwietnia w miejscowości Olendy, gm. Rudka, wspomnieliśmy bohaterski bunt sprzed 70 lat przeciwko kolektywizacji wsi.

Uroczystości poprzedziła msza święta w kościele p.w. Trójcy Przenajświętszej w Rudce, koncelebrowana przez Jego Ekscelencję Księdza Biskupa Piotra Sawczuka – Biskupa Drohiczyńskiego.

Obchody rocznicy rozpoczęło spotkanie przy krzyżu w Olendach, gdzie z inicjatywy mieszkańców, został umieszczony kamień, na którym wyryto słowa Genowefy Osiel „Zabrać gospodarzowi ziemię, to jak życie odebrać. Z czego żyć?”. Zebrani złożyli tu kwiaty i zapalili znicze.

Wśród uczestników uroczystości znaleźli się przedstawiciele władz państwowych, lokalnego samorządu, służb mundurowych, lokalnych organizacji społecznych oraz mieszkańcy, którzy zjednoczyli się, by upamiętnić bohaterów.

Instytut Pamięci Narodowej reprezentowali:

  • Pan dr Mateusz Szpytma – zastępca Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej
  • Pan dr Marek Jedynak – dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku
  • Pani Monika Baczar – naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku,
  • Pan dr Marcin Markiewicz – pracownik Oddziałowego Biura Badań Historycznych Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku

W swoim przemówieniu zastępca Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr Mateusz Szpytma powiedział: Władza komunistyczna na modłę państwa matki Związku Sowieckiego chciała zmieniać rzeczywistość. Zmiany te miały także dotknąć wieś. Tradycyjna wieś miała zniknąć, miały ją zastąpić kołchozy i sowchozy. Kiedy przyszedł rok 1954, idea kolektywizacji przyszła tutaj do Olend i tutaj również spotkała się z wielkim oporem. – Pan dr Mateusz Szpytma podkreślił także, że osoby te zdawały sobie sprawę z ryzyka, jakie niesie ze sobą sprzeciw wobec władzy ludowej. Składając hołd uczestnikom buntu swoje przemówienie zakończył słowami: Cześć
i chwała bohaterom! Cześć i chwała mieszkańcom wsi Olend przeciwstawiających się kolektywizacji!  Niech żyje Polska! Niech żyje polska wieś!

Dzięki staraniom Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku, odsłonięta została tablica upamiętniająca kwietniowe wydarzenia z 1954 r., kiedy to mieszkańcy Olend stanęli
w obronie swojej ziemi i wolności wyrażając jawny sprzeciw przeciwko kolektywizacji wsi.

W trakcie uroczystości dr Mateusz Szpytma zastępca prezesa IPN wręczył Złoty Medal Reipublicae Memoriae Meritum panu Zbigniewowi Romaniukowi za wybitne zasługi
w działalności publicznej i społecznej dla upamiętniania historii Narodu Polskiego w latach 1917 – 1990 oraz wspierania IPN w działalności edukacyjnej, naukowej i wydawniczej.

Dr Marcin Markiewicz z Oddziałowego Biura Badań Historycznych Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku przybliżył zebranym historię tamtych dni. Bunt w Olendach stanowił jedno z największych w kraju przejawów oporu przeciw kolektywizacji wsi. Szczególnie charakterystyczna była w nim wiodąca rola kobiet, które stanowiły większość protestujących na olendzkich polach. Dodatkowo zaznaczył, że niezwykłym elementem tego buntu było unikanie przez władze stalinowskie represji wobec kobiet, jednakże w przypadku Olend zdecydowały się one na bardzo surowe kary. Kilku uczestników zostało aresztowanych, osądzonych i skazanych na więzienie: Bolesław Fronc i Bolesław Michalczuk – 1 rok, Franciszek Kwiatkowski - 8 miesięcy, Genowefa Osiel – 6 miesięcy, Anna Angielczyk – 1 rok w zawieszeniu na 3 lata, Wiesława Pampuch, Janina Balejko, Anna Kucharczyk – 6 miesięcy w zawieszeniu na 3 lata.

 

do góry