English version
Oddziałowe Biuro Edukacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku oraz Zakład Teorii i Antropologii Literatury Instytutu Filologii Polskiej Uniwersytetu w Białymstoku zapraszają na II międzynarodową konferencję naukową „Paryż – Londyn – Monachium – Nowy Jork. Powrześniowa Emigracja Niepodległościowa na mapie kultury nie tylko polskiej", która odbędzie się w dniach 30–31 maja 2014 r. w Białymstoku.
Zapraszamy po raz kolejny do wzięcia udziału w rozpoczętej w maju 2007 r. dyskusji na temat znaczenia spuścizny kulturalnej wychodźstwa niepodległościowego, której plon został utrwalony w tomie Paryż – Londyn – Monachium – Nowy Jork. Powrześniowa emigracja niepodległościowa na mapie kultury nie tylko polskiej", pod red. Violetty Wejs-Milewskiej i Ewy Rogalewskiej, Białystok 2009. Uważamy, że ponowne skierowanie wysiłku badawczego w obszary zarysowane przed sześcioma laty jest zasadne i pożądane, bowiem pozwoli nam przede wszystkim na wzbogacenie obecnego (bez wątpienia imponującego) stanu wiedzy o emigracji o wątki nowe – dotąd niepodjęte, nieznane lub przemilczane oraz na oświetlenie i zarazem pogłębienie problemów, które wydają się istotne w świetle najnowszych interdyscyplinarnych metodologii.
Ponowne spojrzenie zatem na polski Paryż, Londyn, Monachium czy Nowy Jork (a miasta te pełnią jedynie rolę sygnalno-symboliczną, określają geograficzny rozrzut „miejsc postoju" diaspory), pozwoli – jak sądzimy – nie tylko potwierdzić to, co już o emigracji wiemy, ale przede wszystkim zmierzyć się z narosłymi mitami czy uroszczeniami, na powstanie których wpłynął utrudniony dostęp do archiwaliów (zdeponowanych poza krajem) oraz rozmaite klauzule ograniczające korzystanie z tych zasobów oraz uniemożliwiające ich publikację. Wydaje się też, że w latach 90. XX w. większą wagę w badaniach nad emigracją przykładano do relacji i świadectw życia, mniejszą do dokumentacji, co z pewnością musiało wpłynąć na zawężenie perspektywy poznawczej i w pewnym sensie na jej zniekształcenie oraz na nadmierną subiektywizację ostatecznych rozpoznań.
Przewodnim tematem tym razem chcielibyśmy uczynić ważny, a jeszcze niedostatecznie rozpoznany i opisany dyskurs między Krajem a Emigracją, utrwalony m.in. w publikowanych po 1989 r. dziennikach i wspomnieniach, których autorami byli twórcy krajowi z okresu PRL oraz dialog sygnalizowany w korespondencji, zintensyfikowanej zwłaszcza po odwilży. Liczymy więc na udokumentowanie funkcjonującej poza (i ponad) propagandą PRL-u intelektualnej dyskusji o pryncypia i wizje Polski. Owa dyskusja, która niejednokrotnie zamieniała się w ostry spór, przyczyniała się do napięć, w konsekwencji których trwałe przyjaźnie zarówno na emigracji, jak i w Kraju wystawiane były na dramatyczne próby, skutkowały środowiskowym ostracyzmem i wykluczeniem. Ten ostry spór (w łonie samej emigracji i na odległość – spór o pryncypia z Krajem) zarówno hamował aktywność twórczą, polityczną i intelektualną, jak i stawał się źródłem wzrostu, możemy go dziś traktować również jako katalizę dla wszystkiego, co było wówczas nowe i oryginalne po obu stronach żelaznej kurtyny.
W konferencji weźmie udział kilkudziesięciu badaczy z Polski, Niemiec, Wielkiej Brytanii, USA i Kanady. Obradom towarzyszyć będą liczne imprezy: wystawy – o Janie Karskim i o emigracyjnym piśmie „Polska Walcząca" oraz wieczór poezji „Czym pachnie Kanada, czy naprawdę murawa po drugiej stronie płotu jest zieleńsza i jak ma się język do myśli – o poszukiwaniu miejsca dla siebie" Romana Sabo-Walsha.
Organizatorami konferencji są: Instytut Filologii Polskiej Zakład Teorii i Antropologii Literatury Uniwersytetu w Białymstoku oraz Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku. Partnerami przedsięwzięcia są: Hotel Esperanto, Muzeum Podlaskie w Białymstoku, Opera i Filharmonia Podlaska, Biblioteka Uniwersytecka im. Jerzego Giedroycia w Białymstoku oraz Międzynarodowe Stowarzyszenie Białostoczan.
Program konferencji w załączniku.
Koordynatorzy konferencji:
dr Ewa Rogalewska
IPN Oddział w Białymstoku
tel.: 664 905 083
ewa.rogalewska@ipn.gov.pl
Instytut Pamięci Narodowej
ul. Warsztatowa 1a
15-637 Białystok
dr hab. Violetta Wejs-Milewska
Uniwersytet w Białymstoku
tel.: 604122244
v.wejs.milewska@gmail.com
Uniwersytet w Białymstoku
Pl. Uniwersytecki 1, p. 57
15-420 Białystok