English version
Ponad pięćdziesiąt osób uczestniczyło w białostockiej promocji albumu „Śladami Zbrodni”, która odbyła się w środę 20 lutego 2013 r. w Książnicy Podlaskiej. Album zaprezentowali jego współtwórcy: Jacek Pawłowicz z Oddziału IPN w Warszawie oraz dr Marcin Zwolski z Oddziałowego Biura Edukacji Publicznej w Białymstoku.
Jacek Pawłowicz przedstawił prezentację multimedialną i omówił charakterystyczne miejsca, związane ze zbrodniami systemu komunistycznego w Polsce. Podkreślił, że ślady tych zbrodni, do niedawna powszechne, ulegają bardzo szybkiemu zatarciu: dawne siedziby aparatu represji są wyburzane, a pozostałości infrastruktury więziennej niszczone w ramach remontów.
Dr Marcin Zwolski poinformował o stanie prac nad podobnym wydawnictwem, w którym w znacznie pełniejszy i obszerniejszy sposób zostaną omówione miejsca zbrodni komunistycznych w Polsce północno-wschodniej. Zapowiedział też wszczęcie starań o ustalenie tożsamości ofiar zbrodni komunistycznej z 1946 r., pochowanych w lesie koło Olmont, ekshumowanych w wyniku akcji Społecznego Komitetu Ekshumacji i Pochówku Zamordowanych Żołnierzy Polski Podziemnej, która miała miejsce w 1996 r., i pochowanych na Cmentarzu Wojskowym w Zwierzyńcu. Mówił także o konieczności kompleksowego upamiętnienia miejsc zbrodni komunistycznych w całym regionie.
Album „Śladami zbrodni” stanowi pierwszą próbę skatalogowania miejsc zbrodni komunistycznych z lat 1944–1956 w ujęciu ogólnopolskim. Obejmuje on materiał dokumentacyjny dotyczący powiatowych i wojewódzkich urzędów bezpieczeństwa, siedzib Głównego Zarządu Informacji, więzień i obozów podległych Ministerstwu Bezpieczeństwa Publicznego, tajnych aresztów i placówek sowieckiego aparatu bezpieczeństwa – NKWD i Smiersza, a także tajnych miejsc pochówków. Na 631 stronach, zaprezentowanych zostało ponad 200 obiektów wybranych spośród ponad 500 skatalogowanych w ramach ogólnopolskiego projektu badawczego Instytutu Pamięci Narodowej „Śladami zbrodni”. W albumie, na 45 stronach, zamieszczono również kilkanaście obiektów i miejsc represji z terenu Polski północno-wschodniej. Szczególnie szeroko opisane są obiekty związane z Obławą Augustowską. Materiał fotograficzny poparty jest reprodukcjami dokumentów oraz fragmentami relacji świadków, w tym osób, które doświadczyły prześladowań ze strony aparatu represji.
Album „Śladami zbrodni” to świadectwo masowości zbrodni, systemowego wpisania terroru w proces utrwalania tzw. władzy ludowej w Polsce. To również próba uratowania pamięci o tych miejscach i ich ofiarach, próba zwrócenia uwagi na ich znaczenie w najnowszej historii Polski, próba przywrócenia należnego im miana miejsc pamięci narodowej.