Nawigacja

Aktualności

Upamiętnienie mjr. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki’ na budynku białostockiego Oddziału IPN – Białystok, 29 czerwca 2021

  • Upamiętnienie mjr. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki’ na budynku białostockiego Oddziału IPN, fot. P. Bezubik IPN Białystok
  • Upamiętnienie mjr. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki’ na budynku białostockiego Oddziału IPN, fot. P. Bezubik IPN Białystok

Mjr Zygmunt Szendzielarz „Łupaszka” to jeden z najważniejszych bohaterów polskiego podziemia niepodległościowego. Znakomity dowódca, który walkę zbrojną rozpoczął już w kampanii wrześniowej, a po kapitulacji włączył się w tworzenie struktur konspiracyjnych. W 1943 r. utworzył oddział partyzancki, który był zalążkiem legendarnej Brygady Śmierci – 5. Wileńskiej Brygady Armii Krajowej. Podczas swego istnienia operowała na Wileńszczyźnie, Białostocczyźnie oraz na Pomorzu.

Wiosną 1947 r. w wyniku zaostrzenia posunięć UB, działania 5. Wileńskiej Brygady Armii Krajowej zostały zepchnięte do defensywy. Żołnierze, z dowódcą mjr. Zygmuntem Szendzielarzem „Łupaszką”, zostali zmuszeni – przynajmniej czasowo – powrócić do cywilnego życia. „Łupaszka” wraz ze swą towarzyszką życia Lidią Lwow „Lalą” udał się w okolice Śląska, a następnie Podhala, przekazując bezpośrednie dowodzenie nad oddziałami operującymi na Białostocczyźnie kpt. Władysławowi Łukasiukowi „Młotowi”.

Wkrótce jednak UB wpadło na jego trop. „Łupaszka” został aresztowany wraz z „Lalą” w Osielcu 30 czerwca 1948 r. Natychmiast został przewieziony do Warszawy, gdzie funkcjonariusze bezpieki próbowali wydobyć od niego informacje. Ostatecznie po 2,5 roku brutalnego śledztwa, 2 listopada 1948 r. legendarny dowódca 5. Wileńskiej Brygady AK został skazany przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie na 18-krotną karę śmierci. Wyrok wykonano 8 lutego 1951 r. w więzieniu na przy ul. Rakowieckiej.

Przez długie dziesięciolecia miejsce ukrycia jego zwłok pozostawało nieznane. Dopiero w 2013 r. zespół BPiI IPN odnalazł szczątki mjr. „Łupaszki”, co doprowadziło do godnego, uroczystego pogrzebu państwowego w 2016 r.

Chcąc upamiętnić postać legendarnego dowódcy 5. Wileńskiej Brygady Armii Krajowej, Oddział IPN
w Białymstoku w 69. rocznicę jego śmierci przygotował dwa wielkoformatowe bilbordy, które zostały zawieszone w przestrzeni miejskiej Białegostoku. Przedsięwzięcie zrealizowano w ramach obchodów Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych w 2020 r.

W 73. rocznicę aresztowania mjr. „Łupaszki”, frontowa ściana budynku białostockiego oddziału IPN przyozdobiona została jednym z bannerów z jego wizerunkiem. Płótno o wymiarach 12 x 9 m, upamiętniającego wybitnego żołnierza i doskonałego dowódcę, będzie witać każdego przybywającego do naszego budynku.

 

do góry