Z tej okazji w kościele pw. Św. Ap. Piotra i Pawła w Łapach odbyła się Msza Święta w intencji Ojczyzny oraz za żyjących i zmarłych pracowników ZNTK Łapy. Podczas uroczystości odsłonięcia pomnika – Krzyż „Solidarności” przy terenie dawnych Zakładów Naprawczych Taboru Kolejowego w Łapach głos zabrali m.in: dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku dr Marek Jedynak, Burmistrz Krzysztof Gołaszewski, przewodniczący NSZZ Solidarność Region Podlaski Józef Mozolewski, Poseł na Sejm RP Dariusz Piontkowski, Poseł na Sejm RP Jacek Bogucki oraz Senator RP Anna Bogucka. Następnie odsłonięty został pomnik - Krzyż „Solidarności” przeniesiony w to miejsce. Wręczone także zostały pamiątkowe medale działaczom „Solidarności”. Na koniec delegacje złożyły kwiaty oraz zapaliły znicze pod pomnikiem.
Z tej okazji zostały także dziś złożone kwiaty przy pomniku bł. księdza Jerzego Popiełuszki kapelana „Solidarności” oraz przy pomniku „Solidarności” przy kościele św. Kazimierza w Białymstoku.
***
W piątek, 13 grudnia przeżywamy 43. rocznicę wprowadzenia stanu wojennego. Pracownicy Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku złożyli wieńce i zapalili znicze na znajdujących się w Białymstoku grobach Bohaterów opozycji antykomunistycznej lat 80.
W czasie stanu wojennego oraz w następującym po nim okresie członkowie NSZZ ,,Solidarność” oraz innych organizacji niepodległościowych narażeni byli na zwolnienie z pracy, internowanie, areszt, pociągnięcie do odpowiedzialności karnej. Wielu bohaterów tamtych lat przypłaciło swoją niezłomną postawę zdrowiem i życiem. Poniżej prezentujemy biogramy członków opozycji antykomunistycznej, których groby nawiedziliśmy:
Gizela Czarnecka (14.12.1939–19.08.2020)
W roku 1980 włączyła się w organizację Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”. Kontynuowała działalność niepodległościową podczas stanu wojennego. W najtrudniejszym okresie była podporą wydawanego na szczeblu Regionu Biuletynu Informacyjnego NSZZ „Solidarność”, przygotowywała matryce do druku w „obstawie” swoich dwóch nieletnich wówczas synów. W 1989 roku włączyła się w przygotowania „częściowo wolnych” wyborów do Sejmu i Senatu protokołując posiedzenia Komitetu Obywatelskiego Ziemi Białostockiej.
Jerzy Korolkiewicz (29.03.1948–02.12.1995)
Od września 1980 roku członek NSZZ „Solidarność” w Robotniczej Spółdzielni Wydawniczej Prasa-Książka-Ruch w Białymstoku. W 1981 roku był współzałożycielem Białostockiego Komitetu Obrony Więzionych za Przekonania. Od grudnia 1981 roku działał w podziemnych strukturach Konfederacji Polski Niepodległej. 28 sierpnia 1985 roku został aresztowany pod zarzutem kolportażu podziemnych wydawnictw. Zwolniony z aresztu 29 października 1985 roku. W latach 1982-1989 był redaktorem, autorem, drukarzem i kolporterem „Biuletynu Informacyjnego” – pisma Kierownictwa Akcji Bieżącej KPN Obszaru Białystok. W latach 1985-1989 współorganizował Msze Święte za Ojczyznę, a także manifestacje KPN związane z rocznicami patriotycznymi.
Stanisława Korolkiewicz (15.03.1944–18.09.2024)
Od października 1980 r. była członkiem NSZZ ,,Solidarność”. Pełniła funkcję przewodniczącej Komitetu Założycielskiego w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie Handlu Wewnętrznego w Białymstoku. Od stycznia 1981 r. była przewodniczącą Komisji Zakładowej. Następnie została członkiem Zarządu Regionu oraz przewodniczącą Komisji ds. Zaopatrzenia i Żywności. Podczas stanu wojennego angażowała się w druk i kolportaż podziemnych pism. Każdego roku współorganizowała demonstracje z okazji Święta Niepodległości. W latach 1983, 1984 i 1986 była karana przez kolegium ds. wykroczeń za udział w manifestacjach.
Stanisław Litwinowicz (03.03.1947–12.07.2020)
Pełnił funkcję przewodniczącego Komitetu Zakładowego NSZZ „Solidarność” w Elektrociepłowni II w Białymstoku. Po 13 grudnia 1981 roku kontynuował działalność związkową. Był zaangażowany w wydawanie i rozpowszechnianie niezależnego „Biuletynu Informacyjnego” oraz w wydawanie innych białostockich pism podziemnych, m.in. „Nasz Głos”, „Opornik”. 18 sierpnia 1982 roku aresztowany pod zarzutem druku i rozpowszechniania nielegalnych wydawnictw. Zwolniony z aresztu 1 lutego 1983 r. 4 sierpnia 1983 r. Sąd Warszawskiego Okręgu Wojskowego umorzył postępowanie karne na mocy ustawy o amnestii.
Michał Pietkiewicz (06.05.1917–19.10.1988)
Weteran wojny obronnej 1939 r. W pierwszych latach powojennych nauczyciel, szykanowany za nauczanie prawdy o historii Polski. Współzałożyciel białostockiej „Solidarności”, w 1980 r. przewodniczący Międzyzakładowego Komitetu Założycielskiego związku. Przewodniczący Społecznego Komitetu Budowy Pomnika „Solidarności” i Fundacji Sztandaru Zarządu Regionu. Internowany od 13 grudnia 1981 do 3 lutego 1982 r. Przetrzymywany w Ośrodkach Odosobnienia w Białymstoku, w Suwałkach oraz w Darłówku. 12 września 1986 ukarany przez kolegium ds. wykroczeń w Łapach grzywną za niesienie wieńca z napisem na szarfie: „Przyjaciele, Solidarność Białystok” podczas pogrzebu działacza „Solidarności”.
Krzysztof Jakub Putra (04.07.1957–10.04.2010)
Jako pracownik Fabryki Przyrządów i Uchwytów w Białymstoku był działaczem Komitetu Zakładowego NSZZ ,,Solidarność”. Poseł na Sejm X, I i VI kadencji. Wicemarszałek Senatu VI kadencji. Wicemarszałek Sejmu VI kadencji. Zginął w katastrofie smoleńskiej.
Andrzej Radzicki (11.04.1952–12.02.2012)
Jeden z inicjatorów założenia Związku Zawodowego Funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej Garnizonu Białystok, w którym pełnił funkcję wiceprzewodniczącego. Został zwolniony ze służby w MO 31 lipca 1981 roku. Został internowany 14 grudnia 1981 roku. Przebywał w Ośrodku Odosobnienia w Białymstoku i w Suwałkach. 21 stycznia 1982 roku został tymczasowo aresztowany pod zarzutem przekazania Zarządowi Regionu NSZZ „Solidarność” materiałów KWMO w Białymstoku. 20 maja 1982 roku wyrokiem Sądu Rejonowego w Białymstoku został skazany na 1 rok i 6 miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu na 3 lata.
Janusz Smaczny (24.07.1952–03.08.2020)
W 1980 roku wziął udział w powołaniu Komitetu Założycielskiego Niezależnego Zrzeszenia Studentów Politechniki Białostockiej, gdzie objął funkcję przewodniczącego. Był delegowany na I Krajowy Zjazd NZS w Krakowie. Koordynator strajków na Politechnice Białostockiej. Od 1 września 1981 roku pracował w Zarządzie Regionu NSZZ „Solidarność” jako plastyk-dekorator. Jesienią 1981 roku został przewodniczącym Uczelnianej Komisji Koordynacyjnej. Od 23 listopada do 12 grudnia 1981 roku stał na czele strajku okupacyjnego zorganizowanego przeciwko ustawie o szkolnictwie wyższym. W 1981 roku wstąpił do Konfederacji Polski Niepodległej. Po wprowadzeniu stanu wojennego w okresie od 13 do 31 grudnia 1981 roku ukrywał się. Brał udział w akcji uchronienia majątku NZS. Uczestniczył w zebraniach konspiracyjnych NZS i „Solidarności”. Aktywnie angażował się w organizowanie druku i kolportażu wydawnictw podziemnych. 31 grudnia 1981 roku zorganizował akcję rozwieszania ulotek i plakatów w różnych punktach Białegostoku. Od połowy lat 80. kontynuował działalność w Konfederacji Polski Niepodległej.
Leopold Stawecki (18.12.1927–15.01.2018)
Pełnił funkcję przewodniczącego Komisji Zakładowej NSZZ „Solidarność” w Zakładzie Energetycznym Białystok. Był członkiem białostockiego Komitetu Obrony Więzionych za Przekonania. Był delegatem na I Walny Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność” Region Białystok oraz członkiem Prezydium Zarządu Regionu oraz na I Krajowy Zjazd Delegatów. W okresie od 13 grudnia 1981 roku do 31 marca 1982 roku był internowany w Ośrodkach Odosobnienia w Białymstoku i w Suwałkach. Po zwolnieniu z internowania kontynuował działalność opozycyjną w podziemnych strukturach NSZZ „Solidarność”. Aktywnie uczestniczył w akcji organizowania pomocy osobom represjonowanym. Angażował się w wydawanie pisma Związku „Solidarność” Rolników Indywidualnych „Goniec Wojenny”, a w latach 1984-1986 był współwydawcą pisma „Jutrzenka”. Od 1985 roku pełnił funkcję przewodniczącego Międzyzakładowej Komisji Koordynacyjnej NSZZ „Solidarność” Region Białystok. 21 stycznia 1987 r. został ukarany przez Kolegium do spraw Wykroczeń w Łapach za to, że podczas uroczystości pogrzebowych działacza NSZZ „Solidarność”, sędziego Tadeusza Iwaszczuka, niósł wieniec z napisem na szarfie „Przyjaciele Solidarność Białystok”. W 1989 roku był członkiem Komitetu Obywatelskiego „Solidarność” Ziemi Białostockiej.
Ksiądz Stanisław Suchowolec (13.05.1958–30.01.1989)
Święcenia prezbiteratu otrzymał 11 czerwca 1983 roku z rąk księdza biskupa Edwarda Kisiela, administratora apostolskiego Archidiecezji w Białymstoku. Jako neoprezbiter skierowany do parafii pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Suchowoli. Zaprzyjaźnił się z księdzem Jerzym Popiełuszką. Odprawiał Msze Święte w intencji zamordowanego kapłana oraz w intencji Ojczyzny. Kontynuował sprawowanie nabożeństw patriotycznych w parafii pw. Niepokalanego Serca Maryi w Białymstoku, do której został skierowany w 1986 roku. Inwigilowany przez Służbę Bezpieczeństwa. Zorganizowano kilka prób zamachów na jego życie. Zginął w pożarze plebanii w parafii NSM na Dojlidach. Oficjalne śledztwo zostało umorzone w czerwcu 1989 roku. Do dnia dzisiejszego okoliczności śmierci kapłana nie zostały wyjaśnione.
***
Zwieńczeniem wczorajszych uroczystości z okazji Dnia Pamięci Ofiar Stanu Wojennego była uroczysta Msza Święta w intencji Ojczyzny w kościele św. Rocha w Białymstoku oraz złożenie kwiatów i zapalenie zniczy pod tablicą „Ku czci wszystkich Ofiar oraz pamięci tych, którzy byli wierni ideałom” znajdującej się przy ul. Lipowej. W uroczystościach uczestniczyła naczelnik Oddziałowego Biura Edukacji Narodowej w Białymstoku - Urszula Gierasimiuk.