Instytut Pamięci Narodowej - Białystok

https://bialystok.ipn.gov.pl/pl1/aktualnosci/201399,Oznaczenie-grobu-weterana-ks-kan-mjr-Pawla-Sargiewicza-kapelana-8-Pulku-Artyleri.html
02.03.2026, 16:31

Oznaczenie grobu weterana ks. kan. mjr. Pawła Sargiewicza, kapelana 8. Pułku Artylerii Przeciwlotniczej Ciężkiej w czasie bitwy o Monte Cassino – 16 maja 2024

W ramach obchodów 80. rocznicy walk o Monte Cassino, 16 maja 2024 r. na Cmentarzu Farnym w Białymstoku odbyło się uroczyste oznaczenie i poświęcenie wyremontowanego staraniem Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku grobu ks. kan. mjr. Pawła Sargiewicza (03.04.1902 – 01.09.1967), kapelana 8. Pułku Artylerii Przeciwlotniczej Ciężkiej w czasie bitwy o Monte Cassino.

16.05.2024

Tabliczkę ,,GRÓB WETERANA” przytwierdzili do pomnika dr Marek Jedynak, Dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku, oraz Monika Baczar, Naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa. Mogiłę poświęcił ks. Rafał Arciszewski, proboszcz parafii pw. Niepokalanego Poczęcia NMP w Tryczówce, która była ostatnią placówką duszpasterską ks. kan. Pawła Sargiewicza przed jego aresztowaniem i zesłaniem w głąb ZSRS w marcu 1940 r. Po poświęceniu grobu zgromadzeni złożyli kwiaty i zapalili znicze w miejscu spoczynku bohatera. W czasie uroczystości przy mogile weterana czuwał przedstawiciel Hufca ZHP Białystok.

Paweł Sargiewicz, syn Piotra, urodził się 3 kwietnia 1902 r. w Sankt Petersburgu. W 1922 r. rozpoczął naukę na tajnym Seminarium Duchownym w Piotrogrodzie. W tym samym roku wyjechał do Polski, dzięki czemu mógł kontynuować naukę w Archidiecezjalnym Seminarium Duchownym w Wilnie. Święcenia prezbiteratu przyjął 24 kwietnia 1927 r. z rąk abp. Romualda Jałbrzykowskiego.

Jako neoprezbiter został skierowany do parafii Bożego Ciała w Krzemienicy (dekanat wołkowyski). W 1928 r. został przeniesiony do parafii św. Wacława w Wołkowysku. Od 1930 r. pełnił posługę wikariusza w grodzieńskiej parafii farnej. W sierpniu 1930 r. otrzymał funkcję proboszcza parafii św. Stanisława w Wysocku. Z dniem 1 maja 1936 r. został skierowany jako proboszcz do parafii Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny w Tryczówce. Posługę pełnił również pod okupacją sowiecką.

Ksiądz Paweł Sargiewicz w nocy 21/22 marca 1940 r. został aresztowany przez NKWD pod zarzutem działalności antysowieckiej. Pretekstem do zatrzymania była sowiecka prowokacja, w wyniku której na plebanię w Tryczówce zgłosił się mężczyzna podający się za oficera Wojska Polskiego, który nakłonił kapłana do złożenia deklaracji przystąpienia do organizacji konspiracyjnej. Aresztowany ksiądz Sargiewicz był przetrzymywany w więzieniach w Białymstoku, Mińsku i Połocku. Został zesłany do łagru w rejonie Tobolska, gdzie otaczał opieką duszpasterską współwięźniów.

W wyniku podpisanego układu Sikorski–Majski odzyskał wolność. Wstąpił do Armii Polskiej w ZSRS. Jego pierwszym przydziałem była funkcja kapelana 7. Dywizjonu Artylerii Przeciwlotniczej w 7. Dywizji Piechoty. Następnie pełnił posługę kapelana w 8. Pułku Artylerii Przeciwlotniczej Ciężkiej (w czasie walk o Monte Cassino), 11. Pułku Artylerii Ciężkiej oraz 35. Kompanii Warsztatowej. Za swoją posługę w czasie II wojny światowej został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami oraz Krzyżem Monte Cassino. Awansował do stopnia majora.

Nie zdecydował się na powrót do Polski. Od 1950 r. sprawował opiekę duszpasterską nad byłymi żołnierzami 2. Korpusu Polskiego w miejscowości Blackshawoor w Wielkiej Brytanii. Do dzisiaj w tej okolicy działa lokalna Polska Misja Katolicka w Stoke-on-Trent pod wezwaniem Matki Bożej Częstochowskiej i św. Maksymiliana Marii Kolbe. Za swoją posługę duszpasterską z rąk biskupa polowego Józefa Gawliny otrzymał godność kanonika.

Ksiądz Paweł Sargiewicz zmarł w wyniku wypadku samochodowego 1 września 1967 r. Jego szczątki sprowadzono do Białegostoku i złożono w grobie rodzinnym na Cmentarzu Farnym. Decyzją Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej grób księdza Pawła Sargiewicza został wpisany do ewidencji grobów weteranów walk o wolność i niepodległość Polski pod numerem 4425.